Youp van 't Hek Ordre des livres (chronologique)

Analytische annotatie: Verzameling columns van cabaretier Youp van 't Hek (1954).

Niet te kloven! Dat dacht Youp over ons land toen hij nog jong en optimistisch was. Hij zag in zijn jeugd een redelijk saamhorig, polderend volkje dat er op de een of andere manier altijd wel uit kwam. Links en rechts lagen redelijk dicht bij elkaar. Maar inmiddels ziet hij dat de verschillen steeds groter worden. Tussen arm en rijk, boeren en burgers, provincie en randstad, hooligans en bobo’s, oogkleppers en klimaatrealisten, huisjesmelkers en woningzoekenden. Youp maakt zich al jaren vrolijk over de gluiperds, de graaiers, de gekken, de gelovigen en de Sywerts van deze wereld. Wekelijks schrijft hij hierover in zijn veel gelezen zaterdagse NRC-column. Een keer per jaar bundelt hij ze in een boekje. Tot grote vreugde van zijn vele fans voor wie het een vilein en vrolijk jaaroverzicht is. Want dwars door alle ellende: er moet gelachen worden

‘Het was kerstochtend 1961, ik weet het nog zo goed, mijn konijnenhok was leeg, en moeder zei dat ik niet in de schuur mocht komen, en als ik lief ging spelen dat ik dan wat lekkers kreeg.’ Zo begint ‘Flappie’, de onvergetelijke kerstklassieker van Youp van ’t Hek over een konijntje dat vermist raakt en zijn arme jonge baasje dat hem terugziet op een zilveren schaal voor het kerstmaal. Het liedje, dat zich inmiddels in het collectief geheugen van heel Nederland heeft genesteld, wordt nu voor het eerst in beeld gebracht door een van de meest geliefde illustratoren van Nederland.

Het einde van de coronamaatregelen, de toeslagenaffaire, vrouwenmepper Lil Kleine, zijn collega Glennis Grace, de Derde Wereldoorlog in wording, #MeToo vs. 'The Voice of Holland', de arrogantie van Hugo, het Van Drimmelenlaatje van Sigrid en de Nokia van Wiske Rutte. Er was ook dit jaar weer geen gebrek aan slecht nieuws dat Youp niet vrolijk maakte en omsmolt tot een venijnige column in 'NRC'. Maar er was ook goed nieuws: de miljoenen van onze nationale oligarch Sywert werden bevroren. Daar heeft Youp wekenlang alles aan gedaan.0.

De scherpste en populairste columnist van Nederland

Een man mijmert op de top van een duin over zichzelf in de schaduw van de gebeurtenissen van de afgelopen week en voelt zich daardoor nogal alleen. Het is een van de 52 columns waar dit boek zijn ironische titel aan ontleent. 'Lonely at the top' is het jaarlijkse overzicht van Youp van ?t Hek, al decennia de best gelezen columnist van 'NRC Handelsblad'. En misschien wel van heel Nederland. Youp praat, schreeuwt, fluistert, lacht, huilt en schuurt iedere week over de actualiteit. Daarmee maakt hij veel mensen iedere zaterdagochtend aan het lachen en ook een groot deel van ons land bitter en boos. En met beide reacties is Youp tevreden. Dik tevreden zelfs.

Youp van 't Hek kijkt niet vaak televisie, zegt hij in een interview. 'Maar ik zie het wel allemaal. Ik zap mezelf regelmatig langs de trofeeën van onze welvaart. Mensen doen alles op de televisie. Ze scheiden, laten hun operatie door een camera vastleggen en zelfs het doodgaan op verzoek wordt in beeld gebracht.' Deze onderwerpen lenen zich bij uitstek als inspiratiebron voor de wekelijkse column waarmee Youp de lezers van NRC Handelsblad iedere week verrast. Hart, de titel van zijn nieuwe bundel, prikkelt genoeg om de lezer weer wakker te maken en bij de les te houden. En zijn hart? Dat klopt als nooit tevoren.

Wat zeggen de kruimeldief, de Daf, de geranium, de bierfiets en de boterham over ons? Waarom is de fiets juist in Nederland zo populair? De kaasschaaf hebben we niet uitgevonden, maar er kan geen politiek debat voorbijgaan of iemand begint over de kaasschaafmethode. Ook de koektrommel hebben we niet bedacht, maar het strikte beheer van de inhoud is wel Nederlands. Gastvrij en vrijgevig zijn we, maar wel binnen zekere grenzen. Is het mogelijk ons land te typeren aan de hand van de voorwerpen waarmee we ons omringen? In dit boek worden een dikke vijftig typisch Nederlandse objecten beschreven door evenzoveel schrijvers. Objecten die een speciale betekenis hebben gekregen door ons, door de manier waarop wij waarop wij ermee omgaan. Daarmee biedt Nederland, een objectief zelfportret een even unieke als prikkelende staalkaart van ons land.