Jacques Presser Livres

Presser geeft geen flatteus beeld van Napoleon Bonaparte, die keizer van Frankrijk en wereldveroveraar werd. Het is een uiterst kritische biografie geworden, die Napoleon laat zien als een nietsontziende alleenheerser, als de spil van een groep plunderaars: zijn maarschalken. Napoleon komt naar voren als de organisator van de eerste moderne dictatuur die tot voorbeeld van alle latere dictaturen werd. Presser beschrijft en analyseert de propaganda en de maatschappelijke steunpilaren van Napoleons regime. Vooral de hoofdstukken over deze laatste aspecten hebben een betekenis die het terrein van geschiedschrijving ver overschrijdt: alle moderne sociale wetenschappen vinden hier een ware schatkamer. Het boek is ook een strijdschrift tegen legendevorming en een aanval op het aureool dat voor velen nog om de figuur van Napoleon zweeft.

De jonge geschiedenisleraar Jacques Suasso Henriques, Nederlands intelectueel van Portugees-joodse afkomst die zich van zijn joods-zijn nauwelijks bewust is, komt in Westerbork terecht bij de OD. Deze uit joden bestaande ordedienst zorgt voor het samenstellen van de transporten en heeft zich zo tot werktuig van de Duitsers gemaakt in de hoop ht eigen bestaan zo lang mogelijk te rekken. De leraar speelt het afschuwelijke spel mee, maar slaat op zijn baas in als deze een op transport gestelde en met hem bevriende rabbijn mishandelt. Voor hij zelf de reis naar het Oosten begint, schrijft hij zijn ervaringen op.