Willem Brakman Livres

De held van het verhaal is een oudere schrijver die in zijn dorp dagelijks moet bevestigen dat hij nog kan fietsen. Hij heeft een vriendschap met een toneelspeler, die hem helpt aan woonruimte wanneer zijn huis door anderen in gebruik is genomen. De schrijver is stiekem verliefd op de vrouw van de toneelspeler. Na de mysterieuze dood van de toneelspeler, die als zelfmoord wordt beschouwd maar met tegenstrijdige details, moet de schrijver zich verhouden tot de opkomst van Nol Gregoor, die wel succes bij haar heeft. Ondertussen wordt hij als de moordenaar aangewezen, met aanwijzingen en zelfs een bekentenis tegen hem. Brakman verkent het thema van schuld op verschillende manieren: tragisch, absurdistisch en kluchtig, met een mix van humor van fijn tot hilarisch, terwijl het absurde en tragische op de achtergrond blijven. Dit is Brakmans eenenvijftigste boek, en hoewel hij minder heeft geschreven dan Vestdijk of Simenon, blijft hij productief. Zijn boeken zijn bijzonder geschikt voor herlezing, waarbij hun poëtische kracht zich openbaart. De schrijver, geconfronteerd met de dood van zijn vriend, en zijn complexe gevoelens, biedt een verhaal dat meer om taal en lagen draait dan om de plot, wat voor sommige lezers uitdagend kan zijn.

Het verhaal ‘Liefde als amore’ speelt in de wereld van de opera, compleet met de bijbehorende gevoelens en gebaren. De laatste worden nog vergroot door middel van een trampoline, tot ze, in het adembenemende slot, in de eeuwigheid worden opgenomen.‘Het kind dat wij waren’ geeft de indrukken weer van iemand wiens belevingswereld niet meer precies in hetzelfde vlak ligt als die van anderen. Hoewel het ook niet duidelijk is wat er van het kind in het moeras is geworden, berust de spanning van het verhaal vooral op die discrepantie.‘Bedlam’ (‘Gesticht’, ongeveer) speelt rond een… gesticht, waar een merkwaardige arbeidstherapie in zwang is. Aan die zwang komt een eind.‘Oorsprong en doel der geschiedenis’ is de titel van een boek. Maar wat kan een dergelijk boek voor aantrekkelijks hebben voor iemand die de aansluiting met zijn eigen geschiedenis mist?‘Portret van een dame’, het langste verhaal, speelt op een landhuis, dat ten dele in gebruik is bij een universiteit. Twee bewoners hebben oudere rechten: een bejaarde grande dame en haar dochter. Hun verhouding wordt symbolisch weergegeven door een schilder, en realistischer, maar niet minder indringend, door Willem Brakman.

Het ligt in de loop der dingen dat overal een eind aan komt. Maar zelden gebeurt dat op een zo krachtdadige wijze als in deze nieuwe roman van Willem Brakman. De hoofdpersoon, een in de diepe provincie rustend arts, keert terug naar het toneel van zijn jeugd - Duindorp, een tussen Scheveningen, Den Haag, duinen en bosjes ingeklemd paradijsje. Hij logeert er bij verscheidene hospita's, zodat allerlei plekken uit zijn herinnering de revue kunnen passeren; doden en levenden waren er rond, met realistische en fantastische verhalen. meestal niet over de mysterieuze tante Dien, hoewel hij niet ophoudt naar haar te informeren. De huizen waar alles zich afspeelt, heeft afgespeeld of nooit heeft afgespeeld vallen onder de slopershamer: de hele buurt gaat eraan, ondanks de halfslachtige oorlog die tussen de overheid en de bewoners ontstaat, en die eeuwenoude gruwelen lijkt te weerspiegelen.Zowat het enige dat aan het eind nog overeind staat, is het huis waar tante Dien niet uit, en haar neefje niet in kan komen.

Tegen de achtergrond van de oorlog ontmoet de introverte ik-figuur in steeds wisselende gedaanten zijn moeder, bij wie hij, bevreesd voor de dood, geborgenheid zoekt.

Willem Brakman beschrijft in deze uit 1967 herdrukte roman de geschiedenis van de hoofdpersoon Vogelaar. Middelpunt is eigenlijk het godgeklaagde feest, waarmee Kerstmis is bedoeld. Vogelaar voelt zich helemaal een mens van de ondergang, die van vele gebeurtenissen leert. Hij typeert zichzelf als een man, die "altijd een hard leven had, hard, maar leerzaam". Hij vindt de ontdekkingstocht die leven heet maar heel verschrikkelijk. "Het is een vuile bezigheid, die weg naar God, een ploeter- en een strompeltocht".Vogelaar de eenzame en tegelijk ook de geïsoleerde zoekt naar samenhangen in het leven. Het kerstfeest bezorgt hem tal van elementen: God, dood, erotiek, moeder. Met Kerstmis buigt die hemel zich verlossend over de aarde. Al die elementen bergen elementen van verlossing in zich. Vogelaar blijkt een intens levend mens in zijn eenzaamheid en in zijn absolute eisen, maar tegelijk toch ook een mislukkeling.

Scènes uit het leven van koning Ludwig II van Beieren, inclusief zijn raadselachtige dood.

Dit is een bundel van vijf verhalen. De een gaat over een uitje met gepensioneerden, een ander heeft een militaire oefening als onderwerp. Huwelijk van hemel en hel is het laatst geplaatste verhaal. Als gemeenschappelijke factor kan men zien dat de auteur mensen in een groep zich ziet vervreemden van zichzelf en van het collectief waarvan ze deel uitmaken.Het taalgebruik van Brakman vraagt om intensief lezen, het parelt bij hem altijd van de bijzonderheden. JM