Stanisław Achremczyk Ordre des livres

Autor przedstawia Olsztyn z czasów przynależności do państwa pruskiego, kiedy miasto przechodziło dynamiczny rozwój w XIX i XX wieku. Dzięki rozbudowie linii kolejowych Olsztyn stał się ważnym węzłem komunikacyjnym, co przyciągnęło garnizon, siedzibę okręgu wojskowego oraz liczne urzędy prowincjonalne. To z kolei stało się motorem do rozbudowy miasta, w którym powstały reprezentacyjne gmachy urzędowe, okazałe kamienice, nowe ulice, a także zainstalowano elektryczność, uruchomiono komunikację tramwajową i transport samochodowy oraz rozwijano handel i przemysł. Olsztyn stawał się nowoczesny, ale jednocześnie coraz bardziej niemiecki. Mimo to, w mieście wciąż żyli Polacy, a ich język, prasa i kultura były obecne. Tuż przed wybuchem I wojny światowej „Gazeta Olsztyńska” pisała: „Dom polski jest twierdzą polskości”. Książka koncentruje się na takich domach, które dla mieszkańców Olsztyna były nie tylko budynkami, ale także przestrzenią miejską. Autor szeroko prezentuje dzieje miejsc związanych z Polakami, a jego lekka narracja i liczne cytaty z ówczesnej prasy oddają atmosferę miasta tamtych lat.

Jest to rys historyczny Kortowa, obecnej dzielnicy Olsztyna, położonej z dala od centrum miasta. Opisuje czasy pradziejowe, powiązania ze średniowiecznym Olsztynem, działające tu folwarki, a także okresy wojen i zmiennych zależności politycznych, prosperity i klęsk. Omówione są początki i funkcjonowanie zespołu lecznictwa psychiatrycznego w Kortowie, gdzie powstało wiele budynków i piękny park. Podczas II wojny światowej zakład został przekształcony w szpital wojskowy, a dawnych pensjonariuszy, uznawanych przez władze hitlerowskie za zbędnych, stopniowo eliminowano. Ci, którzy pozostali, w tym ranni żołnierze oraz personel medyczny, zginęli z rąk czerwonoarmistów w styczniu 1945 r. Kortowo, podobnie jak miasto, zostało zniszczone. W latach 50. XX w. przekształciło się w uniwersyteckie miasteczko, stając się siedzibą Wyższej Szkoły Rolniczej, późniejszej Akademii Rolniczej. Kampus, malowniczo położony nad Jeziorem Kortowskim, rozwijał się przez lata, a zachowane ślady dawnej architektury świadczą o jego historii. Książka wypełnia lukę w wiedzy o Kortowie, obalając mity o „mrocznej przeszłości” wojennej i ukazując rozwój myśli uniwersyteckiej w Olsztynie. Napisana przystępnie, wzbogacona wspomnieniami i archiwalnymi zdjęciami, stanowi interesującą pozycję dla studentów, absolwentów oraz mieszkańców regionu.